Evaluatierapport in het kader van het kwaliteitsdecreet
Evaluatie van de zelfevaluatie
AZ Sint-Jozef Malle - augustus 2005
Naar aanleiding van de visitatie in ons ziekenhuis werd door de auditoren naast het visitatierapport een evaluatierapport opgesteld. Dit evaluatierapport kadert binnen het kwaliteitsdecreet en is een verslag van de externe beoordeling van de door ons opgestelde zelfevaluatie.
1. Inleiding
Sinds 1997 wordt vanuit de overheid specifieke aandacht besteed aan de kwaliteit van de werking in de ziekenhuizen. Via het kwaliteitsdecreet werden alle Vlaamse ziekenhuizen verplicht om op gestructureerde wijze na te denken over een aantal kwaliteitsthema's, zoals de tevredenheid van de patiënt, de bedeling van geneesmiddelen en het aantal ziekenhuisinfecties. In 2004 werd deze regelgeving geactualiseerd. De verplichte thema's werden vervangen door grotere domeinen. Vanaf 2005 zijn alle Vlaamse ziekenhuizen verplicht om zelf op zoek te gaan naar een kwaliteitsverbetering in vier domeinen:
1. de tevredenheid van de gebruiker;
2. de tevredenheid van de medewerker;
3. de algemene werking van het ziekenhuis (de operationele performantie);
4. de kwaliteit van de klinische zorg (de klinische performantie).
De bedoeling van deze wetgeving is de kwaliteit van de zorg in Vlaanderen te bevorderen. De overheid verwacht van de ziekenhuizen dat zij een kwaliteitsbeleid voeren dat streeft naar voordelen voor de gebruikers van die voorziening, maar ook voor hun personeelsleden en voor de samenleving in het algemeen. Minstens eenmaal om de vijf jaar wordt de aandacht die het ziekenhuis heeft voor de eigen kwaliteit van werken geëvalueerd door de overheid. Hiervan wordt een evaluatierapport opgemaakt. De Vlaamse ziekenhuizen zijn bij wet verplicht om deze appreciatie aan iedere belanghebbende kenbaar te maken. Hieronder wordt het verslag weergegeven dat voor dit ziekenhuis werd opgesteld.
2. Het kwaliteitsbeleid in dit ziekenhuis
Het AZ Sint-Jozef Malle is een sterk groeiende instelling dat basisspecialistische zorg verleent voor de eigen regio. Het kwaliteitsbeleid van dit ziekenhuis is er duidelijk opgericht deze kerntaak op een steeds kwaliteitsvollere wijze te volbrengen. Uitgaande van een opdrachtverklaring worden jaarlijkse concrete doelstellingen geformuleerd die in dat jaar moeten worden gerealiseerd. Hiernaast worden in diverse werkgroepen talrijke kwaliteitsprojecten ontwikkeld. Recent werd een uniform kwaliteitsmanagementsysteem (Kwadrant) geïmplementeerd. Hierdoor zal het kwaliteitsbeleid op een meer gestructureerde wijze kunnen gevoerd worden en zal het kwaliteitsdenken binnen de instelling op één lijn worden gebracht. In dit ziekenhuis werden meerdere personeelsleden gevormd in het procesmatig bewaken van de kwaliteit van de zorg. Er zijn in voldoende mate personen en middelen vrijgesteld voor de coördinatie van het kwaliteitsdenken.
3. Het kwaliteitsbeleid in dit ziekenhuis van 1997 tot 2003
Naast drie verplichte thema's die werden opgelegd door het Vlaams ministerie van Volksgezondheid, moest ieder Vlaams ziekenhuis ook zelf minstens twee thema's kiezen. Dit ziekenhuis koos voor ontslagvoorbereiding en communicatie.
Patiëntentevredenheid over onthaal
Om het onthaal van de patiënten te optimaliseren werden diverse verbeteracties doorgevoerd. Noodzakelijke informatie wordt nu op een gesystematiseerde wijze aan de patiënt geleverd, patiënten voor de discipline chirurgie worden gespreid genomen waardoor de wachttijden verminderen, preoperatieve onderzoeken worden vroegtijdig gepland, enz. In het dagziekenhuis wordt op een permanente wijze gepeild naar het niveau van tevredenheid van de patiënt. Op basis van de resultaten werd in 2003 "het verstrekken van informatie aan de patiënt" als actiepunt weerhouden. In dit kader werden een hele reeks informatiebrochures ontwikkeld.
Medicatiedistributie
De wettelijk verplichte metingen i.v.m. de correctheid van de medicatiefiche en de klaargezette medicatie werden strikt uitgevoerd en een scala aan verbeteracties werden uitgevoerd. Sensibilisering, opleiding, investeringen in materiaal en perfectionering van de procedure stonden hierbij centraal. Deze inspanningen hebben geleid tot een objectieve verbetering in de bedeling van de medicatie.
Ontslagvoorbereiding
Het is van groot belang dat patiënten die een hoog risico vertonen voor mogelijke ontslagproblemen, vroegtijdig worden opgespoord zodat onmiddellijk met de ontslagvoorbereiding kan worden gestart. Om dit te realiseren wordt een specifieke risicobepaling uitgevoerd bij iedere opname. Zo nodig wordt door een ontslagmanager, in nauwe samenwerking met de overige teamleden, het ontslag voorbereid. In de uitwerking van het project werd tevens een algemeen ontslagprocedure op instellingsniveau uitgewerkt.
Communicatie
Uitgaande van de vaststelling dat de communicatie tussen de patiënt en de zorgverstrekker en de informatie die hierbij wordt verstrekt regelmatig aanleiding gaf tot klachten, werd dit thema als kwaliteitsproject ontwikkeld. Binnen dit kader werden talrijke acties ondernomen zoals de uitwerking van een aanzienlijk aantal informatiebrochures, het opstarten van communicatiecursussen, de uitwerking van een specifieke ontvangstprocedure op de afdeling, enz. Deze acties hebben intussen geleid tot een merkbare verbetering in de tevredenheid van de patiënten over de communicatie en informatieverstrekking.
4. Het kwaliteitsbeleid in dit ziekenhuis vanaf 2004
Evaluatie van de klinische performantie
Vanaf 2005 koppelt de Vlaamse overheid aan ieder ziekenhuis jaarlijks de individuele resultaten voor een aantal klinische performantie-indicatoren (o.a. ziekenhuissterfte, ongeplande heropnames en gemiddelde verblijfsduur) terug en de situering van het ziekenhuis ten opzichte van alle ziekenhuizen ten opzichte van alle ziekenhuizen in Vlaanderen of het Vlaamse gemiddelde. Het ziekenhuis dient deze informatie nog te onderzoeken en bij afwijkende waarden verbeterprocessen op te zetten. Het resultaat moet worden opgenomen in de zelfevaluatie van het ziekenhuis.
Sinds 2004 werd gestart met de registratie van een aantal klinische indicatoren op basis van een gevalideerd instrument (Navigator). Tot nog toe werd geen sterktezwakteanalyse uitgevoerd binnen het domein klinische performantie. Deze zal in de nabije toekomst worden opgestart en zal de basis vormen voor de selectie van minimaal één domein voor het uitwerken van verbeteracties.
Evaluatie van de operationele performantie
De evaluatie van de operationele performantie bevindt zich in een opstartfase. In het AZ Sint-Jozef werd een rondvraag georganiseerd over mogelijke thema's en/of knelpunten. Tevens wordt door de overleggroep kwaliteitscoördinatoren Antwerpen - Vlaams-Brabant onderzocht of er thema's gemeenschappelijk kunnen worden uitgewerkt.
Evaluatie door de gebruikers
Metingen van de tevredenheid van de patiënt over de verleende zorg zullen worden verder gezet. Vanaf 2005 zal voor de evaluatie van de gebruiker, gebruik worden gemaakt van een gevalideerd instrument (Delta).
Evaluatie door de gebruikers
Door een onafhankelijk onderzoeksbureau werd in 2002 een onderzoek naar tevredenheid van medewerkers uitgevoerd. In vergelijking met andere gezondheidsinstellingen voor gezondheidszorg lag de algemene tevredenheid hoog. Verbeteracties werden uitgevoerd op het vlak van communicatie. Er werden diverse opleidingen georganiseerd en de teamwerking op de afdelingen werd herzien. Een volgende medewerkerstevredenheidsmeting zal uitgevoerd worden in het najaar 2005.
5. Besluit
In het ziekenhuis werden in het verleden al heel wat inspanningen geleverd om een kwaliteitsbeleid uit te bouwen. Getuige hiervan zijn de verschillende kwaliteitsprojecten die in dit kader werden opgestart. De uitwerking van deze thema's heeft geleid tot een verbetering van zorg die objectief kon worden aangetoond. Het nieuwe kwaliteitsdecreet zal in het ziekenhuis worden aangegrepen om het kwaliteitsbeleid verder uit te bouwen. Zoals alle Vlaamse ziekenhuizen, staat ook dit ziekenhuis aan het begin van een nieuwe periode. Het ziekenhuis beschouwt dit als een opportuniteit om de kwaliteitsvisie verder te ontwikkelen en te implementeren. Een meer algemene aansturing van de talrijke werkgroepen binnen een ziekenhuisbreed kwaliteitskader dringt zich op. Voor de zelfevaluatie moet, in een cyclus van maximum 5 jaar, worden aangetoond dat er realistische en relevante verbetermogelijkheden werden gekozen én dat er een verbetering werd gerealiseerd.
